Ogólnopolska Konferencja „LITANIE ROMANA BRANDSTAETTERA”

Litania jest modlitwą do Boga lub świętych, którą odmawia się podczas nabożeństw m. innymi w pierwszy czwartek lub piątek miesiąca, na nabożeństwie majowym czy czerwcowym. Tym, co charakteryzuje litanię są powtarzające się wezwania, którymi wierni zwracają się do Jezusa, Maryi lub świętych pańskich z błaganiem o opiekę albo z prośbą o pomoc. W liturgii kościoła istnieje wiele litanii, np. Litania do Najświętszego Serca Pana Jezusa, Litania do Miłosierdzia Bożego, Litania do Ducha Świętego i inne. Jako gatunek literacki litanie występują już w Biblii i od wieków pięknem formy zachwycają wielu twórców do tego stopnia, że piszą oni własne utwory tego gatunku. Jeśli chodzi o literaturę polską można wspomnieć chociażby Jerzego Lieberta czy Juliana Tuwima. Także muzycy czerpali z nich inspirację. Kompozytor Karol Szymanowski sięgnąwszy po tekst "Litanii do Najświętszej Marii Panny" współczesnego mu Lieberta napisał utwór będący dwuczęściową kantatą pt. „Litania do Maryi Panny op.59” na sopran, chór żeński i orkiestrę.

Cykl litanii napisał także polski poeta, pisarz i dramaturg Roman Brandstaetter, który swoją twórczością wniósł wiele nie tylko do rozwoju literatury polskiej, ale przede wszystkim do rozumienia wiary oraz sensu i piękna modlitwy. Litaniom jego autorstwa poświęcona była zorganizowana przez Stowarzyszenie imienia Romana Brandstaettera Ogólnopolska Konferencja, która odbyła się 17 kwietnia 2010 r. w Poznaniu. Konferencję otworzył dziekan Wydziału Teologicznego UAM ks. prof. dr hab. Jan Szpet. W świat tego gatunku literackiego wprowadził uczestników prof. dr hab. Grzegorz Kubski z Uniwersytetu Zielonogórskiego wykładem pt. „Gatunek literacki litanii w literaturze polskiej”.

Czytając litanie Brandstaettera odnosi się wrażenie, jakby słyszało się własne myśli, które często strach wypowiedzieć na głos. Poeta dotyka sumień ludzkich słowami na pozór bardzo prostymi. Nie owijając rzeczy w przysłowiową bawełnę ukazuje swoje lęki i obawy, będące wynikiem życiowych doświadczeń oraz przemyśleń tragicznych wydarzeń w dziejach świata, niezmiennie zagrażających ludzkości. Wołanie poety jest jednocześnie opisaniem współczesnego świata: „Zstąp na ziemię samounicestwienia,/ na rakowate miasta i wsie,/na trędowate domy,/na zatrute zboża, ogrody i sady,/ na martwe rzeki i morza, /i kręgi nad nami, ludźmi chaosu,/ kłamstwa i obłędu”.

Kliknij, aby zobaczyć zdjęcia z konferencjiPrelegentami byli prawdziwi pasjonaci twórczości Brandstaettera, ludzie różnych profesji i zainteresowań, poloniści, teologowie, literaturoznawcy i poeci. Każdy miał własne spojrzenie na twórczość wielkiego pisarza, dla każdego inny aspekt jego twórczości był szczególnie istotny. Dr Ewa Krawiecka z Instytutu Filologii Polskiej UAM omówiła „Litanię do Krwi Chrystusa”, Maria Magdalena Pocgaj ukazała piękno „Litanii do Świętego Antoniego”, a ks. prof. dr hab. Jan Kanty Pytel przedstawił filozoficzną głębię „Litanii o zbawienie od głupoty”. Dr Anastazja Seul z Wydziału Humanistycznego Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Zielonogórskiego omówiła „Litanię do ran Chrystusa”, dr Anna Rzymska z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie „Litanię florencką”, prof. dr hab. Zbigniew Chojnowski z tego samego Uniwersytetu „Litanię do dobroci na chwałę Jana XXIII” a ks. dr Dariusz Dogondke z Zakładu Teologii Biblijnej UAM „Litanię eucharystyczną”. Na zakończenie konferencji dr Karolina Ruta z Instytutu Filologii Polskiej UAM przedstawiła recenzję książki zmarłego w 2004 roku pisarza Przemysława Bystrzyckiego pt. „Wiatr Kuszmurunu”.

Szkoda, że twórczość Romana Brandstaettera, która zachwyca tak wielu, nie została ujęta w programach szkolnych, a na półkach księgarskich niełatwo znaleźć jego dzieła.

Materiały konferencji "Litanie Romana Brandstaettera" zostały wydane przez Wydział Teologiczny UAM (Poznań 2011)

Ada Jadwiga Matysiak